Sprzedaż nieruchomości przez osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej

Generalna zasada przy odpłatnym zbyciu nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości przez osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej wynika z art. 10 ust. 1 pkt. 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 1991 r. Nr 80, poz. 350 z późn.zm.) zwana dalej ustawą o pdof. W myśl tego przepisu odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości stanowi źródło przychodu, o ile zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło zbycie lub wybudowanie. W przypadku zamiany nieruchomości okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany. Oznacza to, że jeżeli dokonujemy sprzedaży nieruchomości, to musimy w pierwszej kolejności ustalić okres, jaki upłynął od końca roku kalendarzowego, w którym daną nieruchomość nabyliśmy lub wybudowaliśmy. Jeżeli upłynęło lat pięć i więcej, to nie musimy ani deklarować, ani zgłaszać faktu sprzedaży do urzędu skarbowego.

Musimy tylko pamiętać o uprawnieniu organu podatkowego do zakwestionowania ceny nieruchomości. Jeżeli organ podatkowy uzna, że wartość sprzedaży ustalona w umowie znacznie odbiega od wartości rynkowej nieruchomości, to wezwie strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej. Brak reakcji ze strony podatnika spowoduje, że organ podatkowy określi wartość nieruchomości z uwzględnieniem opinii biegłego. Jeżeli wartość ustalona przez biegłego będzie odbiegać o co najmniej 33% od wartości ustalonej w umowie, koszty opinii biegłego poniesie zbywający.

W przypadku sprzedaży nieruchomości przed upływem okresu pięcioletniego, podatnik będzie zmuszony ustalić dochód na sprzedaży, wypełnić zeznanie i ewentualnie uiścić podatek dochodowy - o ile nie znajdzie zastosowanie ulga mieszkaniowa.

Z powodu zmian w ustawie o pdof, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2007 r. i 1 stycznia 2009 r. podatników obowiązują trzy zasady rozliczeń podatku dochodowego w zależności od daty nabycia lub wybudowania nieruchomości.

1.       Nieruchomości nabyte (wybudowane) do 31 grudnia 2006 r.

W przypadku nieruchomości nabytych przed końcem 2006 r. zastosowanie znajdzie zwolnienie przychodu z opodatkowania z uwagi na upływ wyżej opisanego okresu pięcioletniego, liczonego od końca roku, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie. Jeżeli założymy, że nieruchomość nabyto w grudniu 2006 r., to okres pięcioletni upłynął już z końcem roku 2011 r. Dla przypomnienia: opodatkowaniu przy odpłatnym zbyciu nieruchomości podlegał przychód stawką 10% podatku, który podlegał wpłacie w terminie 14 dni od daty sprzedaży, chyba że podatnik złożył w tym terminie oświadczenie o przeznaczeniu przychodu ze sprzedaży w okresie 2 lat na cele mieszkaniowe.

2.       Nieruchomości nabyte (wybudowane) w okresie po 31 grudnia 2006 r.

Zasadnicze zmiany w opodatkowaniu odpłatnego zbycia nieruchomości dotyczą tych nabytych po 31 grudnia 2006 r.  Podstawę opodatkowania stanowi dochód uzyskany z odpłatnego zbycia, który jest opodatkowany stawką podatku 19% bez względu na wysokość dochodu. Dochód, ustalona się natomiast w sposób następujący:

przychód z odpłatnego zbycia, czyli wartość nieruchomość ustalona w umowie sprzedaży

minus

koszty uzyskania, czyli udokumentowane koszty nabycia lub koszty wytworzenia i nakłady, poczynione w czasie ich posiadania

plus

suma ewentualnych odpisów amortyzacyjnych dokonanych od zbywanych nieruchomości

W efekcie, jeżeli podatnik zbywa nieruchomość poniżej wartości, którą sam za nią zapłacił, to dochód podlegający opodatkowaniu w ogóle nie wystąpi.

a.       Nieruchomości nabyte (wybudowane) w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r.

W przypadku nieruchomości nabytych (wybudowanych) w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. opodatkowaniu podlega dochód obliczony w sposób przedstawiony powyżej. Podatek dochodowy od dochodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości według stawki 19% podlega wykazaniu w PIT-36 (pola 189 i 190), PIT-36L (pole 59) lub PIT-38 (poz. 36) w terminie do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, w którym miało miejsce zbycie.

Podatnik może skorzystać ze zwolnienia z tytułu tzw. ulgi meldunkowej, z której może skorzystać pod warunkiem, że był zameldowany w lokalu lub budynku mieszkalnym przez 12 miesięcy i we właściwym urzędzie skarbowym złoży oświadczenie, że spełnia warunki do zwolnienia. Oświadczenie to należy złożyć w terminie złożenia zeznania za rok podatkowy, w którym nastąpiło zbycie. Warunek 12-miesięcznego zameldowania na pobyt stały pod oznaczonym adresem domu mieszkalnego lub lokalu musi być spełniony zanim nastąpi czynność odpłatnego zbycia.

b.      Nieruchomości nabyte (wybudowane) po 31 grudnia 2008 r.

Zasady ustalania dochodu i wysokości podatku dochodowego nie uległy zmianie. Jedyna zmiana dotyczy zeznania podatkowego, w którym wykazuje się odpłatne zbycie nieruchomości oraz warunków skorzystania z tzw. nowej ulgi mieszkaniowej.

W stosunku do sprzedaży nieruchomości nabytych (wybudowanych) po 31 grudnia 2008 r. podatnik jest zobowiązany do złożenia zeznania podatkowego PIT-39 w terminie do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, w którym miało miejsce zbycie. W zeznaniu wykazujemy uzyskany przychód, koszty uzyskania (czyli udokumentowane koszty nabycia lub koszty wytworzenia i nakłady, poczynione w czasie posiadania nieruchomości) oraz sumę odpisów amortyzacyjnych dokonanych od zbywanej nieruchomości.

W poz. 25 wykazujemy dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości, które korzystają z tzw. nowej ulgi meldunkowej. Jako zwolniony wykazujemy cały dochód, o ile w okresie 2 lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, cały przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego zostanie wydatkowany na własne cele mieszkaniowe. Czyli na całość przychodu uzyskanego ze sprzedaży musimy mieć pokrycie w postaci udokumentowanych wydatków.

Jeżeli podatnik nie wypełni warunków zwolnienia – w odniesieniu do całości lub części dochodu – wówczas obowiązany jest do złożenia korekty zeznania rocznego PIT-39. Korekta powinna być złożona niezwłocznie po upływie 2 lat (licząc od końca roku, w którym miało miejsce zbycie). W korekcie należy wykazać tę część dochodu, która nie będzie korzystać ze zwolnienia od podatku i obliczyć należny podatek. Kwota podatku podlega odsetkom za zwłokę liczonym od następnego dnia po upływie podstawowego terminu płatności (czyli 30 kwietnia roku następnego po roku podatkowym, w którym dokonano zbycia nieruchomości), do dnia zapłaty podatku włącznie.

Reasumując przy sprzedaży nieruchomości pamiętać musimy, że sposób opodatkowania zależy nie od tego, kiedy dokonaliśmy czynności sprzedaży nieruchomości, ale od tego, kiedy dana nieruchomość została przez nas nabyta lub wybudowana. Co do zasady podstawę opodatkowania stanowi dochód, podatek dochodowy wynosi 19% i jest płatny w terminie do 30 kwietnia roku następnego po roku podatkowym, w którym dokonano zbycia nieruchomości, natomiast data nabycia (wybudowania) nieruchomości wpływa jedynie na sposób deklarowania i zasady stosowania ulgi mieszkaniowej.

 

Podstawa prawna:

art. 10 ust. 1 pkt. 8, art. 19, art. 21 ust. 1 pkt. 131, art. 30e ustawy z dnia z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 1991 Nr 80, poz. 350 z późn.zm.)


Komentarze

Brak komentarzy